Του Άρη Μπάρκα / barkas@eurohoops.net
Οι προλήψεις δεν είναι κάτι καινούργιο στον κόσμο του αθλητισμού.
Από αθλητές που ακολουθούν ρουτίνες πριν από τον αγώνα, μέχρι οπαδούς που φορούν τα ίδια «νικηφόρα» ρούχα, ως και φανέλες που συνδέονται για πάντα με τον θρίαμβο, η λαογραφία του μπάσκετ είναι γεμάτη με τέτοιες ιστορίες. Ωστόσο, ανάμεσα σε όλες αυτές τις παραδόσεις και τις πεποιθήσεις, ένα από τα πιο αινιγματικά φαινόμενα παραμένει η λεγόμενη «κατάρα» της 1ης θέσης της Ευρωλίγκας.
Ίσως είναι μια σύμπτωση.
Ίσως είναι μοίρα.
Αλλά ένα πράγμα είναι σίγουρο: Καμία ομάδα δεν έχει ολοκληρώσει τη regular season με το καλύτερο συνολικό ρεκόρ και μετά να κατακτήσει τον τίτλο.
Η “κατάρα των φαβορί”
Η … κατάρα χρονολογείται από το 1988, όταν εισήχθη στη διοργάνωση η μορφή του Final Four, τότε γνωστή ως Κύπελλο Πρωταθλητριών Ευρώπης. Δεδομένης της δομής εκείνη την εποχή – μετά από τη φάση των ομίλων, υπήρχαν αγώνες νοκ άουτ – αναφερόταν ως η “κατάρα των φαβορί”.
Κανείς δεν τολμούσε να χαρακτηρίσει ανοιχτά τον εαυτό του, ή την ομάδα του, ως φαβορί. Τέτοια αλαζονεία, πίστευαν ότι σήμαινε την αναπόφευκτη καταστροφή και προκαλούσε την οργή των Θεών του μπάσκετ.
Αυτή η πεποίθηση ενισχύθηκε από δραματικές εκπλήξεις, με πιο αξιομνημόνευτη την εμβληματική νίκη-θρίαμβο της Παρτιζάν το 1991, που σφραγίστηκε με το θρυλικό buzzer beater τρίποντο του Σάσα Τζόρτζεβιτς από τη μέση του γηπέδου. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ματιά στην ιστορία, δείχνει ότι τα φαβορί έχουν επικρατήσει σε πολλές περιπτώσεις, γεγονός που μας φέρνει στη σημασία της μορφής της διοργάνωσης.
Τα νοκ άουτ παιχνίδια είναι δίκοπο μαχαίρι
Στη σύγχρονη εποχή της Ευρωλίγκας, ωστόσο, ούτε το υποτιθέμενο φαβορί, ούτε η ομάδα με το καλύτερο ρεκόρ σε regular season, στη λίγκα, έχουν καταφέρει να σηκώσουν το τρόπαιο. Αυτό δεν είναι πρόληψη. Είναι στατιστικό γεγονός.
Οπότε γιατί συμβαίνει συνέχεια;
Η απλούστερη απάντηση μπορεί να είναι και η πιο λογική: η ίδια η μορφή. Ο πρώην προπονητής της ΤΣΣΚΑ Μόσχας, Δημήτρης Ιτούδης, υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι οι ομάδες υψηλού επιπέδου επωφελούνται περισσότερο από τις σειρές των Playoffs, όπου η ποιότητα τείνει να φαίνεται σε σειρά πολλών αγώνων.
Αντίθετα, όταν μια ολόκληρη σεζόν και ένας γύρος Playoffs ακολουθούνται από έναν τίτλο που κρίνεται σε μόλις δύο νοκ-άουτ αγώνες, η πίεση μετατοπίζεται δραματικά στις ισχυρότερες ομάδες – αυτές ακριβώς που αναμένεται να κερδίσουν. Μια κακή βραδιά μπορεί να αναιρέσει μήνες κυριαρχίας.
Μπορείτε να το ονομάσετε «κατάρα» αν θέλετε, αλλά υπάρχει μια λογική εξήγηση πίσω από αυτό.
Έχει όντως σημασία η “κατάρα”;
Συνοπτικά, ένα γνωστό κλισέ με το οποίο θα συμφωνούσαν οι περισσότεροι: μόλις ξεκινήσει το Final Four, κάθε ομάδα ουσιαστικά ξεκινά με 25% πιθανότητες να κερδίσει τον τίτλο. Το να τερματίσει κανείς πρώτος στη regular season δεν παρέχει κανένα πραγματικό πλεονέκτημα μόλις φτάσει σε αυτό το στάδιο.
Γι’ αυτό οι ομάδες σπάνια έχουν εμμονή με την 1η θέση. Η εξασφάλιση πλεονεκτήματος έδρας στα Playoffs είναι ο κύριος στόχος. Η 1η θέση είναι απλώς ένα υπο-προϊόν της συνέπειας. Παρόλα αυτά, μία ομάδα αναπόφευκτα θα τερματίσει στην κορυφή της βαθμολογίας.
Μέχρι την ημέρα που μία κορυφαία ομάδα θα κερδίσει τελικά τα πάντα, η «κατάρα» θα παραμείνει μέρος της μυθολογίας της Ευρωλίγκας – ακόμα κι αν η λογική, την εξηγεί τέλεια.
Κι όταν τελικά έρθει εκείνη η μέρα, αυτή η ομάδα θα κερδίσει μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία του ευρωπαϊκού μπάσκετ.
| ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ | Ν | Η | ΕΠ. | ΑΜ. | +/- |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. Ολυμπιακός* | 24 | 12 | 3232 | 2983 | 249 |
| 2. Βαλένθια* | 23 | 13 | 3221 | 3074 | 147 |
| 3 .Φενέρμπαχτσε | 23 | 13 | 2964 | 2911 | 53 |
| 4. Χάποελ Τελ Αβίβ | 22 | 13 | 3060 | 2929 | 131 |
| 5. Ρεάλ Μαδρίτης | 22 | 14 | 3165 | 3005 | 160 |
| 6. Παναθηναϊκός | 21 | 15 | 3133 | 3064 | 69 |
| 7. Ζαλγκίρις Κάουνας | 21 | 15 | 3136 | 2972 | 164 |
| 8. Μπαρτσελόνα | 20 | 16 | 2986 | 2985 | 1 |
| 9. Ερυθρός Αστέρας | 20 | 16 | 3099 | 3049 | 50 |
| 10. Μονακό | 19 | 16 | 3138 | 3035 | 103 |
| 11. Ντουμπάι | 19 | 17 | 3170 | 3145 | 25 |
| 12. Μακάμπι Τελ Αβίβ | 18 | 17 | 3133 | 3185 | -52 |
| 13. Αρμάνι Μιλάνο | 17 | 19 | 3086 | 3115 | -29 |
| 14. Μπάγερν Μονάχου | 16 | 20 | 2900 | 2989 | -89 |
| 15. Παρτιζάν | 15 | 20 | 2822 | 3015 | -193 |
| 16. Παρί | 14 | 22 | 3230 | 3291 | -61 |
| 17. Βίρτους Μπολόνια | 13 | 23 | 2949 | 3118 | -169 |
| 18. Μπασκόνια | 12 | 24 | 3160 | 3320 | -160 |
| 19. Αναντολού Εφές | 10 | 25 | 2779 | 2920 | -141 |
| 20. Βιλερμπάν | 8 | 27 | 2744 | 3002 | -258 |
✳ Προκρίθηκαν
ℹ 30ή αγων.: Μακάμπι Τελ Αβίβ – Χάποελ Τελ Αβίβ 12/4 22:15 (στο Βελιγράδι)
ℹ 1η-6η θέση: Πρόκριση στα playoffs | 1η-4η θέση: Πλεονέκτημα έδρας στα playoffs | 7η-10η θέση: Πρόκριση στο Play-In Showdown