EuroLeague’de “Liderlik Laneti” Gerçek mi?

Batıl inançlar spor dünyası için yeni bir şey değil.

Maç öncesi ritüelleri uygulayan sporculardan, her seferinde aynı “uğurlu” kıyafetleri giyen taraftarlara, sonsuza dek zaferle özdeşleşen formalara kadar basketbol folkloru bu tür hikayelerle doludur. Ancak tüm bu gelenekler ve inanışlar arasında en kafa karıştırıcı fenomenlerden biri, EuroLeague’in sözde liderlik laneti olmaya devam ediyor.

Belki de bu bir tesadüftür.

Belki de kaderdir.

Ancak kesin olan bir şey var: Hiçbir takım normal sezonu en iyi dereceyle (lider) bitirip ardından şampiyonluğa ulaşamadı.

“Favoriler laneti”

Lanetin kökeni, o zamanki adıyla Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası olan turnuvaya Final Four formatının getirildiği 1988 yılına dayanıyor. O dönemki yapı —grup aşamaları ve ardından gelen eleme maçları— göz önüne alındığında, buna “favori laneti” adı verilmişti.

Kimse kendini veya takımını açıkça favori olarak adlandırmaya cesaret edemezdi. Böylesi bir kibrin, kaçınılmaz bir felaket getirdiğine ve basketbol tanrılarının gazabını üzerine çektiğine inanılırdı.

Bu inanç, en unutulmazı Sasa Djordjevic’in orta sahadan attığı efsanevi son saniye üçlüğüyle taçlanan Partizan’ın 1991’deki ikonik zaferi olmak üzere, dramatik sürprizlerle daha da güçlendi. Yine de tarihe daha yakından bakıldığında favorilerin birçok kez galip geldiği görülüyor, ki bu da bizi turnuva formatının önemine getiriyor.

Eleme maçları iki ucu keskin kılıçtır

Ancak modern EuroLeague döneminde, ne mutlak favori olarak görülen takım ne de normal sezonu en iyi dereceyle bitiren takım kupayı kaldırmayı başarabildi. Bu bir batıl inanç değil; istatistiksel bir gerçektir.

Peki neden böyle olmaya devam ediyor?

En basit cevap aynı zamanda en mantıklısı olabilir: formatın ta kendisi. Eski CSKA Moskova başantrenörü Dimitris Itoudis, elit takımların en çok kalitenin kendini birden fazla maçta gösterme eğiliminde olduğu playoff serilerinden yararlandığını uzun zamandır savunuyor.

Buna karşılık, tam bir sezon ve bir playoff turunun ardından şampiyonluğun sadece iki eleme maçıyla belirlendiği durumlarda, baskı inanılmaz bir şekilde en güçlü takımlara —yani kazanması beklenen takımlara— kayar. Kötü geçen tek bir gece, aylarca süren hakimiyeti yerle bir edebilir.

İsterseniz buna bir “lanet” diyebilirsiniz, ancak arkasında rasyonel bir açıklama var.

“Lanet” gerçekten önemli mi?

İşin özü, çoğunluğun üzerinde hemfikir olacağı tanıdık bir klişede yatıyor: Final Four başladığında, her takım fiilen şampiyonluğu kazanmak için %25 şansla başlar. Normal sezonu birinci bitirmek, o aşamaya ulaştığınızda size gerçek bir avantaj sağlamaz.

Takımların nadiren liderliğe takıntılı olmasının nedeni de budur. Playofflarda ev sahibi avantajını garantilemek birincil hedeftir; birinci bitirmek ise yalnızca istikrarın bir yan ürünüdür. Yine de bir takım kaçınılmaz olarak puan durumunu zirvede tamamlayacaktır.

Normal sezon lideri olan bir takım nihayet şampiyonluğa ulaşana kadar, mantık bunu mükemmel bir şekilde açıklasa bile “lanet” EuroLeague mitolojisinin bir parçası olarak kalmaya devam edecek.

Ve o gün nihayet geldiğinde, o takım Avrupa basketbol tarihinde özel bir yer edinecektir.