NBA’de Maaşların Görünmeyen Yüzü: Milyon Dolarlar Nasıl Buharlaşıyor?

Forbes’a göre NBA, dünyanın en çok kazandıran spor ligidir. Evet; futbolun, NFL’in veya herhangi bir büyük boks organizasyonunun bile önünde. Küresel Spor Maaşları Anketi’ne göre ligin ortalama yıllık maaşı şu anda 10 milyon doları aşarken; en yakın rakibi olan Hindistan kriket ligi ise oyuncu başına yılda 5 milyon dolardan daha az yatırım yapmaktadır.

Bunlar öylesine dudak uçuklatan rakamlar ki birçok insan oyuncuların bu milyonlarca dolarlık sözleşmeleri tek seferde cebine koyduğunu düşünüyor. Ancak gerçek, diğer herhangi bir çalışanınkine çok daha benziyor. NBA yıldızları da maaş alıyor, kesintilere tabi tutuluyor ve vergi ödüyor.

AS’ın araştırmasına göre; bu milyon dolarlık sözleşmelerin arkasında, ödemelerin ne zaman yapılacağını, kimin yapacağını ve her bir oyuncunun cebine gerçekte ne kadar para gireceğini belirleyen, NBA Toplu İş Sözleşmesi (CBA) tarafından denetlenen karmaşık bir sistem yatıyor.

Ayda İki Maaş Çeki

Finans platformu Legal Clarity’ye göre, oyuncular genellikle yılda 24 ödeme alıyor; yani ayda iki kez (çoğunlukla ayın 1’inde ve 15’inde). Ödeme takvimi Kasım ortasında başlıyor ve bir sonraki yılın Ekim ayına kadar devam ediyor. Böylece, oyuncular sezon sona erdikten sonra yaz aylarında da ödeme almaya devam ediyorlar.

Başka bir deyişle, maaş tek bir toplu ödeme şeklinde hesaba yatmıyor. Ancak Toplu İş Sözleşmesi farklı düzenlemelere de izin veriyor. Bazı oyuncular tüm maaşlarını maçların oynandığı sezon boyunca almayı kabul ederken, diğerleri bunu daha uzun bir döneme yaymayı, hatta sezon başlamadan avans almayı tercih edebiliyor.

Oyuncu Sözleşmesi Sürerken Takas Edilirse Ne Olur?

NBA’de sözleşmeler lig yönetimi tarafından denetlenir, ancak maaşların ödenmesinden kulüpler sorumludur. Bu nedenle, bir oyuncu takas edildiğinde (takas bonusu gibi özel bir madde yoksa) sözleşmesini olduğu gibi korur. Oyuncunun formasını giydiği takımların finans departmanları, anlaşılan takvime göre parayı doğrudan hesaba yatırmakla yükümlüdür.

Uygulamada, eğer bir oyuncu sezon ortasında takım değiştirirse, değişen tek şey maaşı kimin ödediğidir. Orijinal takım, takas gününe kadar olan kısmı öder ve yeni takım kalan maaşın sorumluluğunu üstlenir.

Neredeyse %50’ye Varan Vergiler

NBA sözleşmeleri astronomik rakamlarla manşetleri süslese de oyuncular bu paranın tamamını alamazlar. Tıpkı diğer çalışanlar gibi, maaşlarını almadan önce vergi ve çeşitli zorunlu kesintileri ödemeleri gerekir.

• Federal Gelir Vergisi: İlk büyük kesinti, ABD federal gelir vergisidir. Bu kademeli bir vergidir; maaş ne kadar yüksekse, ödenen oran da o kadar yüksek olur. NBA oyuncuları yüksek gelirleri nedeniyle genellikle en üst vergi dilimi olan %37’ye girerler, ancak federal hükümete ödedikleri efektif (net) oran genellikle maaşlarının %30 ile %35’i arasındadır.
• Medicare (Sağlık Sigortası): Temel olarak 65 yaş üstü kişiler ve bazı engelli bireyler için oluşturulmuş kamu sağlık sigortası programıdır. Oyuncular bu sistemi kariyerleri boyunca hiç kullanmasa da, yasa gereği tüm çalışanlar maaş bordrosu üzerinden %1,45’lik bir oranla bu fona katkıda bulunur. NBA oyuncuları için, yıllık 200.000 doları aşan maaş kısımlarına %0,9’luk ek bir kesinti (sürşarj) daha uygulanır. Pratikte, çoğu oyuncu neredeyse tüm gelirleri üzerinden %2,35 oranında Medicare vergisi öder.
• Eyalet Vergileri: Oyuncular arasındaki en büyük kazanç farkı eyalet vergilerinden kaynaklanır. ABD’de her eyaletin kendi vergi yasaları vardır. Teksas, Florida ve Tennessee gibi eyaletler gelir vergisi almaz. Dolayısıyla Dallas Mavericks, Houston Rockets, San Antonio Spurs, Miami Heat, Orlando Magic ve Memphis Grizzlies oyuncuları yalnızca federal vergileri ve zorunlu sosyal güvenlik kesintilerini öder.

  Buna karşılık Kaliforniya’da oynayanlar (Los Angeles Lakers, Los Angeles Clippers, Golden State Warriors veya Sacramento Kings) eyaletin ülkedeki en yüksek oran olan ve %13,3’e ulaşan gelir vergisini de ödemek zorundadır.

İşte bu yüzden, tamamen aynı sözleşmeye imza atan iki oyuncu her sezon birbirlerinden birkaç milyon dolar daha fazla (veya daha az) kazanabilir.

İlginç Bir Uygulama: “Jock Tax” (Sporcu Vergisi)

NBA’deki vergilendirme sistemi, Jock Tax (sporcu vergisi) adı verilen uygulama ile daha da karmaşıklaşır. Oyuncular sadece takımlarının bulunduğu eyalette vergi ödemezler. Deplasmana her gittiklerinde o eyalette gelir elde etmiş sayılırlar ve maçları, antrenmanları, resmi seyahatleri ve takım etkinliklerini kapsayan bu “görev günleri” (duty days) üzerinden o eyalete vergi ödemek zorundadırlar. Sonuç olarak, bir NBA yıldızı tek bir sezonda 10’dan fazla farklı eyalette vergi beyannamesi verebilir.

Genel tabloya bakıldığında, bir NBA oyuncusunun vergi yükü brüt maaşının %40’ı ile %50’si arasında değişir; hatta bazen bunu bile aşabilir. Teksas gibi eyalet vergisi olmayan bir yerdeki oyuncu, sözleşmesinin yaklaşık %40’ını federal vergilere ve diğer kesintilere verebilir. Ancak Kaliforniya’da çok yüksek maaşlı yıldız bir oyuncu, eyalet vergisi ve jock tax eklendikten sonra kazancının neredeyse yarısını devlete öder.

NBA’in Kendi Kesintileri (Escrow)

Daha az bilinen bir diğer kavram ise Escrow (emanet sistemi) adı verilen garanti fonudur. NBA, oyuncuların ve takım sahiplerinin lig gelirlerini Toplu İş Sözleşmesi’nde belirtilen oranlara göre paylaştığından emin olmak için otomatik olarak her oyuncunun maaşının yaklaşık %10’unu keserek bir fonda tutar.

Sezon bittiğinde hesaplar yapılır. Eğer oyunculara hak ettiklerinden (lig gelirlerindeki yüzdelerinden) daha az ödeme yapılmışsa, kesilen paranın bir kısmını ya da tamamını geri alırlar. Eğer beklenenden fazla ödeme almışlarsa, lig bu miktarın bir kısmını elinde tutar. Bu bir vergi değil, gelir dağılımını dengelemeyi amaçlayan geçici bir alıkoyma işlemidir.

Menajerler, Danışmanlar ve Diğer Masraflar

Maaşın tamamının oyuncunun cebine girmemesinin bir başka nedeni daha vardır: Sahne arkasındaki profesyoneller. Menajerler genellikle oyuncu maaşının %4’üne varan komisyonlar alırlar. Ayrıca birçok oyuncu servetlerini yönetmeleri için avukatlara, vergi uzmanlarına ve finansal danışmanlara yüklü ödemeler yapar.

Peki Ya Bonuslar?

Sözleşmede duyurulan tüm rakamlar garanti para demek değildir. Birçok oyuncu, yalnızca belirli koşulları (ödül kazanmak, tur atlamak, maç sayısına ulaşmak vb.) karşıladıklarında aldıkları, bireysel veya takım hedeflerine bağlı finansal teşvikler için sözleşmelerine madde koydurur.

Bu bonuslar genellikle standart aylık maaşlarla birlikte yatırılmaz. Öncelikle oyuncunun sözleşmesinde belirtilen gereklilikleri karşıladığının tescillenmesi gerekir. Doğrulama yapıldıktan sonra kulüp ilgili ödemeyi gerçekleştirir. Yani basına 50 milyon dolar olarak yansıyan bir sözleşme, aslında daha düşük bir sabit maaştan ve sadece hedeflere ulaşılırsa devreye giren çeşitli bonuslardan oluşuyor olabilir.